Krzywy dosiad u jeźdźca – skąd się bierze?

Krzywy dosiad u jeźdźca – skąd się bierze?

Czy zdarzyło Ci się usłyszeć od trenera: „Wyprostuj się!”, chociaż miałeś wrażenie, że siedzisz prosto? Wielu jeźdźców boryka się z problemem krzywego dosiadu. Objawia się on tym, że jeździec przekrzywia się na jedną stronę – biodra i barki ustawiają się niesymetrycznie, jakby jedna strona ciała „siadała” niżej. W efekcie ciężar ciała mocniej obciąża jedną połowę siodła.

Krzywy dosiad wpływa nie tylko na równowagę i skuteczność pomocy jeźdźca, ale również na konia. Nierównomiernie obciążony koń zaczyna kompensować brak równowagi jeźdźca, co bardzo często prowadzi do dalszego krzywienia się w ruchu. W tym artykule wyjaśniamy, skąd bierze się krzywienie się w siodle, jak je rozpoznać oraz jakie metody pozwalają realnie poprawić stabilność – od pracy nad symetrią jeźdźca i konia po odpowiednie dopasowanie siodła.

Co biomechanicznie oznacza krzywienie się w siodle?

Krzywienie się w siodle oznacza siedzenie niesymetryczne. Zamiast równomiernie obciążać oba pośladki i strzemiona, jeździec przenosi większą część ciężaru na jedną stronę. Często towarzyszy temu obniżenie jednego barku, skręcenie tułowia lub mocniejsze dociśnięcie jednego strzemienia.

Nie jest to pojedynczy błąd techniczny, lecz utrwalony wzorzec kompensacyjny. Ciało jeźdźca zawsze dąży do stabilności. Jeżeli nie może osiągnąć jej symetrycznie, zrobi to asymetrycznie – kosztem równowagi i jakości dosiadu.

Badania z wykorzystaniem mat ciśnieniowych (m.in. Gunst i in., 2019; Dyson i in., 2020) pokazują, że różnice w obciążeniu lewej i prawej strony na poziomie 15–40% są powszechne, nawet u jeźdźców zaawansowanych i sportowych.

Skąd bierze się krzywy dosiad? Najczęstsze przyczyny

Naturalna asymetria konia (prawo- i lewostronność)

U koni występuje naturalna lateralizacja, określana jako lewo- lub prawostronność. Oznacza to, że jedna strona ciała jest funkcjonalnie dominująca. W praktyce objawia się to m.in.:

• większym zakresem ruchu i siłą jednej łopatki,
• większą sztywnością drugiej strony,
• asymetrycznym unoszeniem żeber i rotacją tułowia w kłusie oraz galopie.

Silniejsza łopatka potrafi aktywnie przesuwać siodło na słabszą stronę. Jeździec ma wtedy wrażenie, że jest spychany w bok, mimo że stara się siedzieć centralnie i korygować swoją pozycję.

Asymetria jeźdźca i codzienne kompensacje

Drugim kluczowym elementem układanki jest ciało jeźdźca. Dominacja jednej strony, różnice w mobilności bioder, rotacji tułowia czy napięciu mięśniowym są normą, a nie wyjątkiem. Ich źródłem mogą być m.in.:

• przebyte kontuzje,
• siedzący tryb życia,
• jednostronna aktywność sportowa,
• zaburzenia stabilizacji głębokiej.

Nawet niewielka asymetria jeźdźca wpływa na sposób, w jaki nacisk przenoszony jest na panele siodła. Z perspektywy konia oznacza to nierównomierne obciążenie grzbietu, które bardzo często prowadzi do kolejnych kompensacji w ruchu.

Niedopasowane siodło jako czynnik pogłębiający problem

W pracy saddlefittingowej regularnie obserwuje się sytuacje, w których to nie sam jeździec ani sam koń są głównym źródłem problemu, lecz siodło wzmacniające istniejącą asymetrię.

Najczęstsze mechanizmy to:

• ograniczona przestrzeń dla jednej z łopatek,
• nierównomierny kontakt paneli z grzbietem,
• brak dobrze dopasowanego popręgu,
• brak neutralnego, stabilnego punktu siedzenia dla jeźdźca.

Badania nad rozkładem nacisku jednoznacznie wskazują, że źle dopasowane siodło może wpływać nie tylko na komfort, ale również na zakres ruchu grzbietu i jakość ruchu konia.

Zobacz grupę siodeł Prestige Italia i Renaissance – konstrukcje projektowane z myślą o biomechanice konia i stabilności jeźdźca.

Efekt domina: koń – jeździec – siodło

Jeżeli nałożą się na siebie:

• asymetria konia,
• asymetria jeźdźca,
• siodło, które nie stabilizuje układu,

powstaje klasyczny efekt domina. Koń spycha siodło mocniejszą stroną, jeździec zaczyna obciążać jedno strzemię, koń odpowiada kolejną kompensacją w ruchu, a schemat stopniowo się utrwala.

Właśnie dlatego praca wyłącznie nad prostowaniem dosiadu bardzo często nie przynosi trwałych efektów, jeśli nie zostanie uwzględniony cały układ koń–jeździec–siodło.

Technologia AS-X Prestige – wsparcie przy asymetrii konia i jeźdźca

W tradycyjnych konstrukcjach terlica projektowana jest tak, aby utrzymywać stabilne położenie siodła na grzbiecie konia. W wielu przypadkach rozwiązanie to sprawdza się bardzo dobrze. Jednak u koni z wyraźną asymetrią lub nieregularną pracą łopatek konstrukcja o ograniczonej adaptacji może nie w pełni podążać za naturalną dynamiką ruchu.

Technologia AS-X (Adaptive System X-Technology) Prestige Italia opiera się na innym założeniu. Terlica pracuje dynamicznie z ruchem konia, w różnych płaszczyznach, umożliwiając swobodniejszą pracę łopatek i grzbietu, przy jednoczesnym zachowaniu stabilnego punktu siedzenia dla jeźdźca.

Z biomechanicznego punktu widzenia oznacza to mniejsze ryzyko jednostronnego wypychania siodła oraz lepszą adaptację do naturalnych różnic w ruchu konia. Podczas testów siodeł z technologią AS-X często obserwuje się poprawę stabilności dosiadu i bardziej równomierne odczucia w strzemionach.

Kiedy zamiast prostować się na siłę warto sprawdzić siodło?

Typowe sygnały, że siodło może być częścią problemu, to:

• stałe wrażenie krzywego siedzenia mimo świadomych korekt,
• jedna noga wydająca się krótsza lub trudniejsza do utrzymania w strzemieniu,
• przesuwanie się siodła w ruchu (najczęściej na słabszą stronę konia),
• jednostronne napięcie lub ból pojawiający się po jeździe.

W takich przypadkach sama praca nad dosiadem rzadko daje trwały efekt – dopóki siodło nie przestanie wzmacniać asymetrii.

Umów konsultację saddle fittingową w Equishop i sprawdź dopasowanie siodła w ruchu, na Twoim koniu
lub wypełnij quiz, a my skontaktujemy się z Tobą.

Dobrze dopasowane siodło nie prostuje jeźdźca na siłę. Ono po prostu przestaje być przeszkodą. Bardzo często to właśnie ten jeden element wystarcza, aby dosiad stał się wyraźnie stabilniejszy i bardziej równomierny.

Źródła

• Gunst S. i in. (2019). Influence of Functional Rider and Horse Asymmetries on Saddle Force Distribution During Stance and in Sitting Trot. Journal of Equine Veterinary Science, 78, 20–28.
• Greve L., Dyson S. (2013). The horse–saddle–rider interaction. The Veterinary Journal, 195, 275–281.
• Dyson S. i in. (2020). The effects of rider size and saddle fit for horse and rider on forces and pressure distribution under saddles. Equine Veterinary Education, 32 (Suppl. 11), 4-11.