Saddlefitting i siodła Prestige: wywiad z saddlefitterką Katarzyną Czaprańską

Siodło, które w zeszłym sezonie leżało idealnie, dziś może już nie pasować. Koń chudnie, nabiera mięśni, zmienia charakter pracy, a siodło zostaje takie samo. Właśnie o tym, dlaczego nie istnieje siodło na zawsze, rozmawiamy z Katarzyną Czaprańską, saddlefitterką Equishop z Wielkopolski. Kasia od lat jest związana z końmi skokowymi: wraz z mężem prowadzi stajnię, w której przygotowuje do sportu młode konie, a jako saddlefitter dopasowuje siodła Prestige Italia zarówno amatorom, jak i zawodnikom z czołówki polskich skoków przez przeszkody.

Ta rozmowa należy do serii wywiadów z saddlefitterami Equishop. Pytamy w nich o to, czego nie znajdziesz w katalogu: jak wygląda praca przy koniu, jakie błędy najczęściej popełniają jeźdźcy i od czego naprawdę zależy, czy siodło dla konia będzie dobrze leżało na grzbiecie.

Najważniejsze informacje w skrócie

• Nie ma siodła na zawsze. Koń chudnie, tyje, buduje mięśnie i zmienia pracę, a siodło musi za tym nadążać.
• Młode konie: na etapie zajeżdżania najlepiej sprawdza się siodło uniwersalne na panelach lateksowych.
• Konie asymetryczne to proces: dopasowanie zmienia się razem z koniem.
• Panel wełniany dopasowuje się do grzbietu w trakcie pracy. Nie trzeba go dopychać co trzy miesiące.
• Kontrola siodła: u dorosłego konia w treningu zwykle co 6–12 miesięcy, u młodego częściej.

Spis treści

1. Od angloarabów do saddlefittingu
2. Pierwsza wizyta u klienta: głęboka woda
3. Nie ma siodła na zawsze: lekcja od młodych koni
4. Konie asymetryczne: wyzwanie, które uczy najwięcej
5. Siodła skokowe dla zawodników z czołówki
6. Zawodowiec a amator: kto szybciej wyczuje problem
7. Najczęstsze błędy przy wyborze siodła
8. Stajnia, saddlefitting i rodzina
9. Czego uczą konie
10. Szybkie pytania
11. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
12. Zakończenie

Od angloarabów do saddlefittingu: jak to się zaczęło?

Kinga (Equishop): Kasiu, zacznijmy od początku. Jak zaczęła się Twoja przygoda z końmi i kiedy na tej drodze pojawił się saddlefitting?

Katarzyna Czaprańska: Do koni ciągnęło mnie całe życie, a jeździć zaczęłam w wieku dziewięciu lat w prywatnej stadninie koni angloarabskich, w której spędziłam dziesięć lat. Na studiach w Poznaniu poznałam świat sportu, między innymi jako wolontariuszka przy dużych międzynarodowych zawodach na Targach Poznańskich, z których z czasem wyrosła Cavaliada. Potem był własny koń i pierwsze poważniejsze starty.

Z saddlefittingiem zetknęłam się po raz pierwszy, kiedy jeździłam na zawody ze stoiskiem jednego ze sklepów jeździeckich. Sklep chciał wprowadzić do Polski włoską markę siodeł i przeszłam wtedy podstawowy kurs. Spodobało mi się, ale marka się nie przyjęła, więc wróciłam do tego, co robiliśmy z mężem, czyli do treningu młodych koni.

Prawdziwy saddlefitting zaczął się od wizyty Mateusza z Equishop w naszej stajni, kiedy potrzebowaliśmy kolejnego siodła. Mateusz wspomniał, że w Equishop prowadzona jest rekrutacja saddlefitterów. Znajomi fizjoterapeuci i lekarze weterynarii powiedzieli mi, że mam oko i widzę, jak koń się zmienia. Tak to się zaczęło.

Pierwsza wizyta u klienta: rzucona na głęboką wodę

Kinga (Equishop): Pamiętasz swoją pierwszą samodzielną wizytę u klienta?

Katarzyna Czaprańska: Pamiętam doskonale, bo to było rzucenie na głęboką wodę. Całe życie pracowałam głównie z końmi skokowymi, a pierwsza klientka z mojego regionu potrzebowała siodła ujeżdżeniowego. Na szczęście wcześniej sporo jeździłam z Mateuszem, który specjalizuje się w siodłach ujeżdżeniowych, więc miałam już rozeznanie, jaki model sprawdza się na jakim koniu. Klientka znała też siodła Prestige Italia, więc chodziło przede wszystkim o dopasowanie.

A to było wyzwanie. Czteroletnia, dość temperamentna klacz dopiero wchodziła w sport i nie pokazywała szybko, który model jej odpowiada. Testy trwały długo. Do tego koń był wyraźnie asymetryczny, więc trzeba było dopracować dopasowanie tak, żeby siodło nie uciekało na bok. Ostatecznie znalazłyśmy złoty środek. Współpracujemy do dziś: klacz ma siedem lat i dobrze funkcjonuje w małym sporcie WKKW. Pierwsza wizyta była stresująca, ale bardzo owocna.

Nie ma siodła na zawsze: czego nauczyły mnie młode konie

Kinga (Equishop): Co najbardziej zmieniło się w Twoim podejściu do koni i siodeł od początku pracy do dziś?

Katarzyna Czaprańska: Zrozumiałam, że nie ma czegoś takiego jak jedno siodło na zawsze dla jednego konia. Kiedyś myślałam, że podkładka typu memory załatwi wszystko. Niestety nie.

Najlepiej widać to na młodych koniach. Przyjeżdżały do nas zwykle zimą, na przełomie stycznia i lutego. Mój mąż mówił na nie „byczki bez rogów”: zarośnięte, bez mięśni, mocno zaokrąglone. Po kilku miesiącach pracy zmieniały się diametralnie, z brzydkich kaczątek w naprawdę ładne konie sportowe.

Nauczyło mnie to, że na etapie zajeżdżania i pierwszych miesięcy treningu najlepiej sprawdza się siodło uniwersalne, na panelach lateksowych, a nie na mocno pracującej wełnie. Te konie są bardziej lub mniej wrażliwe i potrzebują siodła, które, jak to się mówi, jak się położy, to leży. Nasze pierwsze siodło Prestige, model Versailles na lateksie, doradzili nam specjaliści z Equishop i był to strzał w dziesiątkę: mamy je do dziś i pracuję w nim głównie na młodych koniach.

Schody zaczynają się później, kiedy konie wchodzą w poważniejszy trening i zaczynają skakać. Każdy koń jest inny i przy kilku koniach w treningu jedno siodło, nawet z dobrze dobranymi podkładkami, nie wystarczy. Dziś mamy trzy siodła na pięć koni w treningu i dopiero przy takim układzie wszystko zaczęło dobrze leżeć. Szukając dla siebie, warto przejrzeć siodła skokowe Prestige pod kątem budowy konkretnego konia, a nie jednego modelu „do wszystkiego”.

Kinga (Equishop): Widzisz efekty tej zmiany w pracy z końmi?

Katarzyna Czaprańska: Tak, i to jest najfajniejsze. Kiedyś zdarzało się, że problem zaczynał się od sztywności grzbietu, a kończył na kontuzjach nóg. Odkąd umiemy porządnie dopasować siodła, u nas praktycznie przestało się to zdarzać.

Konie asymetryczne: wyzwanie, które uczy najwięcej

Kinga (Equishop): Czy są konie albo przypadki, z którymi szczególnie lubisz pracować?

Katarzyna Czaprańska: Zdecydowanie konie asymetryczne. Lubię to wyzwanie i paradoksalnie często są dla mnie prostsze niż koń, o którym na pierwszy rzut oka mówi się: ten jest prosty, z nim pójdzie szybko. Przy takim „prostym” koniu schody zaczynają się w trakcie testów: siodło zjeżdża do przodu, do tyłu, koń nie chce iść, a przyczyna wcale nie jest oczywista.

Konie asymetryczne lubię też dlatego, że mogę obserwować, jak się zmieniają i w którą stronę to idzie. Każdy taki przypadek to doświadczenie, dzięki któremu szybciej rozwiążę następny podobny.

Kinga (Equishop): Czyli cenisz to, że ta praca jest procesem.

Katarzyna Czaprańska: Tak, to ciągła nauka. Saddlefitting i jazda konna to praca z żywym zwierzęciem. Nie ma dwóch takich samych ludzi i nie ma dwóch takich samych koni. Analiza psychiki konia, historii chorób i kontuzji to podstawa, niezależnie od tego, czy mówimy o treningu, czy o dopasowaniu siodła.

Siodła skokowe dla zawodników z czołówki: skąd bierze się dobre oko

Kinga (Equishop): W kuluarach mówi się, że w siodłach skokowych jesteś jedną z najlepszych specjalistek. Pracujesz z zawodnikami najwyższego poziomu, między innymi z Jarosławem Skrzyczyńskim, Markiem Lewickim i Wojciechem Wojciańcem. Skąd tak dobre oko do koni skokowych?

Katarzyna Czaprańska: Całe życie byłam związana z końmi skokowymi. Po przyjeździe do Poznania weszłam na wyższy poziom jeździectwa, a doświadczenie z pracy jako luzak bardzo ułatwiło mi później poruszanie się w środowisku skoczków.

Mówi się, że dziś wszystkie konie sportowe są do siebie podobne, ale każda księga stadna tworzy swój typ. Konie Selle Français wyglądają inaczej niż KWPN-y, inaczej wyglądają Belgi, choć korzysta się z tych samych reproduktorów. Idąc na parkur, często widzę: ten będzie po holsztyńskich liniach, a ten po Casallu. Analiza rodowodów i eksterieru bardzo pomaga mi w pracy. Uczciwie przyznam, że świata hodowli koni ujeżdżeniowych nie znam tak głęboko, dlatego skoki są mi zdecydowanie bliższe.

Współpracę z Jarkiem, Wojtkiem czy Markiem i Gosią (Małgorzatą Ciszek-Lewicką) ułatwia to, że obserwowałam ich jako nastolatka, a jako luzak poznałam osobiście. Wiem, jak pracują z końmi. Praca jeźdźca i żywienie wpływają na umięśnienie, więc konie jednego zawodnika z czasem trochę się do siebie upodabniają. Na wszystko trzeba zwrócić uwagę.

Zawodowiec a amator: kto szybciej wyczuje problem

Kinga (Equishop): Czy praca z zawodnikami na takim poziomie zmienia sposób, w jaki podchodzisz do dopasowania siodła? Czego koń i jeździec wymagają od siodła w sporcie, a czego nie widać przy jeździe rekreacyjnej?

Katarzyna Czaprańska: Z zawodowcami pracuje się dużo prościej. W rozmowach z lekarzami weterynarii i fizjoterapeutami często pada zdanie, że źródło dyskomfortu konia nie zawsze leży w sprzęcie, czasem leży w samej jeździe. Zawodowy jeździec ma wyczucie. Potrafi odczytać, czy koń sygnalizuje problem z wędzidłem, zbliżającą się kontrolą uzębienia, czy może zmienił się w grzbiecie i coś zaczęło go uciskać pod siodłem. Często wyczuje też zbliżającą się kontuzję po samym zachowaniu konia.

U amatorów tego wyczucia jest mniej, ale nie przez słabsze umiejętności, tylko przez mniej godzin przejeżdżonych na różnych koniach. Gdy weterynarz zasugeruje sprawdzenie siodła, amator często zakłada na sto procent, że problem leży właśnie w nim, bo to najprostsze do sprawdzenia.

Zawodnik działa odwrotnie: najpierw diagnostyka weterynaryjna, potem fizjoterapeuta, a na końcu saddlefitter. Jeśli koń świetnie skakał na zawodach, a trzeciego dnia po nich pojawia się problem, to dla zawodowca jest jasne, że w dwa dni koń nie zmienił się na tyle, żeby siodło nagle przestało pasować. Dlatego zaczyna od weterynarza, a saddlefittera wzywa na końcu. U amatorów często bywa na odwrót: przyczyny szuka się najpierw w sprzęcie.

Najczęstsze błędy przy wyborze siodła i mit dopychania wełny

Kinga (Equishop): Czy masz zasady, od których nigdy nie odstępujesz przy dopasowaniu siodła?

Katarzyna Czaprańska: Mam stały schemat pracy, a główna zasada brzmi: jeśli jest problem, zostaję tak długo, aż go rozwiążę. Nie planuję dnia na godziny, tylko na klientów. Jednego dnia zrobię trzy wizyty, bo to kontrola siodła i krótkie testy, a innego potrafię spędzić u jednego klienta pół dnia.

Kinga (Equishop): Jaki błąd jeźdźcy popełniają najczęściej przy wyborze nowego siodła?

Katarzyna Czaprańska: Kupują pod modę i trendy, słuchając przypadkowych rad z internetu. Drugi błąd to przekonanie, że jedno siodło będzie pasowało na wszystkie konie, zostanie z jeźdźcem do końca życia i najlepiej nic przy nim nie robić. Tymczasem koń, tak jak człowiek, chudnie, tyje, choruje. Wiele rzeczy może go zmienić.

Klientom tłumaczę to na dwóch przykładach. Rozstaw łęku i rozmiar siodła są jak spodnie: jeśli przytyjemy albo schudniemy, przestaną pasować. Panel wełniany z kolei jest jak nowy but sportowy. Na początku bywa nawet ciasny, a z czasem dopasowuje się do stopy. Panel wełniany pod wpływem pracy dopasowuje się do grzbietu konia i jeśli koń dobrze funkcjonuje, nie trzeba w nim co chwilę grzebać.

Dopychając wełnę w każdą drobną nierówność, nie dajemy koniowi przestrzeni do rozwoju, bo stale uciskamy miejsce, które dopiero się kształtuje. Lepiej sprawdzić siodło za pół roku, potem za rok i obserwować, czy koń się rozwija.

W internecie krąży przekonanie, że siodło trzeba dopychać co trzy miesiące, a całą wełnę wymieniać raz w roku. Uważam, że to przechodzenie ze skrajności w skrajność: jedni chcą siodła na całe życie, drudzy grzebaliby w nim co miesiąc. Mówię klientom: to tak, jakbyście co miesiąc kupowali nowe buty, bo pojawił się drobny luz.

Stajnia, saddlefitting i rodzina: jeden dzień, wiele ról

Kinga (Equishop): Saddlefitting to tylko jedna gałąź Twojej działalności, bo razem z mężem prowadzisz też stajnię. Czy w stajni istnieje coś takiego jak zwykły dzień?

Katarzyna Czaprańska: Każdy dzień jest inny, choć jest schemat. Sami karmimy konie, więc zaczynamy o szóstej rano, potem szkoła syna, padoki, karuzela, kowal, szczepienia. Bez osób, które z nami współpracują, nie daliśmy rady. Praca z młodymi końmi to nieskończona karuzela: zajeżdżanie, mały sport, zawody.

Saddlefitting jest dla mnie odskocznią, wręcz odpoczynkiem od życia w schemacie. Poznaję nowych ludzi i nowe stajnie w różnych częściach Polski.

Kinga (Equishop): Co daje Ci praca we własnej stajni, czego nie nauczysz się na żadnym kursie?

Katarzyna Czaprańska: Ogromną liczbę przypadków. Przez prawie dziewięć lat przez naszą stajnię przeszło od 100 do 200 młodych koni i każdy był inny. Widziałam, jakie predyspozycje i jaki ruch mają konie po danym ogierze, i uczyłam się dopasowywać sprzęt tak, żeby nie wykazywały dyskomfortu. Na szkoleniu widzisz konia raz, maksymalnie dwa razy. U siebie obserwuję go przez pół roku, czasem dłużej. To daje najwięcej.

Kinga (Equishop): Co jest największym wyzwaniem w łączeniu tych wszystkich ról: stajni, saddlefittingu i macierzyństwa?

Katarzyna Czaprańska: Znalezienie na wszystko czasu. Gdybym mogła wydłużyć dobę, poświęciłabym więcej czasu synowi. Staramy się nie pracować w weekendy, a na zawody czy do klientów syn często jeździ z nami.

Kinga (Equishop): Co daje Ci największą satysfakcję?

Katarzyna Czaprańska: Zadowolony klient.

Czego uczą konie

Kinga (Equishop): Czego nauczyły Cię konie, czego nie nauczył Cię żaden człowiek?

Katarzyna Czaprańska: Cierpliwości i tego, że nic nie przychodzi łatwo. Na wszystko trzeba zapracować, a jeśli spoczniesz na laurach i przestaniesz się rozwijać, szybko o tobie zapomną.

Konie nauczyły mnie też szacunku. Jeśli nie masz szacunku do zwierzęcia i odrobiny dystansu, koń nie będzie z tobą dobrze współpracował. Konie bardzo wyczuwają nastawienie człowieka, a ja przenoszę to na pracę z ludźmi. Do każdego, konia czy klienta, podchodzę z czystą kartą. Nie oceniam nikogo po opiniach z branży. Zawsze daję szansę na współpracę, a jeśli jest dobra, chcę ją kontynuować.

Kinga (Equishop): Jakie jest Twoje największe zawodowe marzenie?

Katarzyna Czaprańska: Marzenie z dzieciństwa to wyhodować konia, który wygra igrzyska olimpijskie. W saddlefittingu chciałabym dalej pracować z końmi na światowym poziomie i doczekać chwili, w której koń, któremu dopasowuję siodło, stanie ze swoim jeźdźcem na olimpijskim podium.

Szybkie pytania

Kinga (Equishop): W saddlefittingu bardziej liczy się oko czy doświadczenie?

Katarzyna Czaprańska: Doświadczenie.

Kinga (Equishop): Siodło, bez którego nie wyobrażasz sobie pracy?

Katarzyna Czaprańska: Mogę podać dwa? Prestige X-Perience i Prestige Rubino.

Kinga (Equishop): Największy mit saddlefittingu, który chciałabyś raz na zawsze obalić?

Katarzyna Czaprańska: Że istnieje siodło na zawsze.

Kinga (Equishop): Jedno słowo, które najlepiej opisuje Cię jako saddlefitterkę?

Katarzyna Czaprańska: Cierpliwa.

Kinga (Equishop): Najtrudniejszy moment fittingu: znaleźć problem czy przekonać właściciela, że problem istnieje?

Katarzyna Czaprańska: Znaleźć problem. Choć czasem równie trudno jest uświadomić właścicielowi, że problemu nie ma, a coś zostało po prostu wyolbrzymione.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Zakończenie: siodło dopasowane do konia, który się zmienia

Z rozmowy z Kasią płynie jeden wniosek, który warto zapamiętać: dobre dopasowanie siodła to proces, a nie jednorazowy zakup. Koń rośnie, buduje mięśnie, zmienia kondycję i rodzaj pracy, a siodło powinno za tymi zmianami nadążać. Jednocześnie nie ma potrzeby poprawiać go co kilka tygodni. Regularna kontrola, u dorosłego konia w treningu zwykle co 6 do 12 miesięcy, a u młodego i rosnącego częściej, pozwala reagować wtedy, kiedy to naprawdę potrzebne.

Jeśli zastanawiasz się, czy Twoje siodło nadal pasuje do konia, albo szukasz nowego siodła Prestige, porozmawiaj z naszymi saddlefitterami przez stronę kontaktu. Zapraszamy do Fitting Center w sklepie i w Serwisie Equishop przy ul. Oświęcimskiej 9 w Rudzie Śląskiej. Zmianę rozstawu łęku czy uzupełnienie wypełnienia paneli wykonasz w jednym miejscu, w ramach serwisu siodeł Equishop.

Dziękujemy Kasi za rozmowę, cierpliwość i mnóstwo praktycznej wiedzy. Już wkrótce kolejne wywiady z saddlefitterami Equishop.

General Manager Equishop · ekspertka doradztwa sprzedażowego i marketingu

Kinga Wysocka

10 lat doświadczenia w branży jeździeckiej. W artykułach Equishop dzieli się wiedzą o bezpieczeństwie i doborze sprzętu jeździeckiego.